Πολλά είναι τα καρναβαλικά έθιμα που ξεχωρίζουν κάθε χρόνο σε ολόκληρη τη Βόρεια Ελλάδα. Μεγάλες παρελάσεις και αποκριάτικα αξεσουάρ, εντυπωσιάζουν μικρούς και μεγάλους. Οι εκδηλώσεις και τα πάρτι ξεκινούν την Τσικνοπέμπτη και κορυφώνονται την Καθαρά Δευτέρα.

Γράφει η Χριστίνα Μισιρλή

Ωστόσο, για τρίτη συνεχή χρονιά λόγω των συνθηκών δεν θα πραγματοποιηθεί καμία αποκριάτικη εκδήλωση. Πάμε όμως να μάθουμε μαζί τα έθιμα που γίνονται σε κάθε πόλη της Βόρειας Ελλάδας.

Γενίτσαροι και Μπούλες, Νάουσα 

Πρόκειται για το δρώμενο που δίνει έντονο χρώμα στο Καρναβάλι της Νάουσας και χρονολογείται από το 18ο αιώνα, αν και οι ρίζες του χάνονται στις διονυσιακές γιορτές. Στην πραγματικότητα είναι ένα χορευτικό δρώμενο με στοιχεία που τηρούνται αναλλοίωτα και ακολουθούν την αυστηρή προφορική παράδοση. Τα στοιχεία αυτά είναι: το μπουλούκι των χορευτών, στο οποίο μπαίνουν υπό προϋποθέσεις μόνον όσοι έχουν την αποδοχή της ομάδας και πάντως μόνο νέοι άνδρες, την νύφη-μπούλα υποδύεται πάντα κάποιος άνδρας, η ένδυση υπακούει σε αυστηρούς πατροπαράδοτους κανόνες, το τελετουργικό παραμένει το ίδιο στο πέρασμα των χρόνων.

Κουδουνοφόροι, Σοχός Θεσσαλονίκης

Οι Κουδουνοφόροι είναι ένα πανάρχαιο έθιμο που έρχεται από τα βάθη της ιστορίας και μεταφέρει μια ονειρική ατμόσφαιρα υπόσχοντάς μια μεταφυσική εμπειρία στον «ονειρικό χρόνο» ενάντια στον τρέχοντα ορθολογισμό σε ενα διαχρονικό χορό μεταξύ του μύθου με της πραγματικότητας. Τα κουδούνια, που «φέρουν» (οι Κουδουνοφόροι), με τους δυνατούς και διαφορετικούς τους ήχους προσπαθούν να ξορκίσουν το κακό διεκδικώντας την ίδια την ζωή. Ήχοι και αντανακλάσεις ειδώλων από μια Γη Θαυμάτων ενός μακρινού κόσμου, μιας άλλης εποχής, αναπαριστώνται στους ρυθμούς των μυημένων χορευτών σε συνδυασμό με τον ρεαλισμό του περιβάλλοντος συνθέτοντας εικόνες απόκοσμες.

Μπουρανί, Τύρναβος – Θεσσαλία 

Το καρναβάλι στον Τύρναβο είναι το μεγαλύτερο στην κεντρική Ελλάδα. Υπάρχει καταγραφή του εθίμου από τον Γάλλο περιηγητή Λέον Εζέ, γύρω στα 1858, όταν οι καρναβαλιστές «εκλέγουν» τον βασιλιά τους, με κριτήριο ποιος είναι ο πιο μεθυσμένος. Στη σύγχρονη ιστορία του το καρναβάλι του Τυρνάβου ενόχλησε πολλές κυβερνήσεις, που θεωρούσαν ότι έβλαπτε τα χρηστά ήθη και έθιμα, αφού είναι έντονη η κυριαρχία του φαλλού στους δρόμους της κωμόπολης. Στην πραγματικότητα πρόκειται για γιορτές που συνδέονται με τη γονιμότητα, την άνοιξη, την αναβλάστηση. Οι καρναβαλικές εκδηλώσεις κλείνουν την Καθαρή Δευτέρα με το μπουρανί. Οι καρναβαλιστές κατευθύνονται εν πομπή στο εξωκλήσι του Προφήτη Ηλία, όπου η κάθε παρέα φέρνει μαζί της μεζέδες κι όλοι προμηθεύονται τσίπουρο ή κρασί από μεγάλες φιάλες που έχουν το σχήμα του φαλλού. Παράλληλα ανάβει και η φωτιά για να φτιάξουν την παραδοσιακή χορτόσουπα- το μπουρανί- στην οποία κυριαρχούν το σπανάκι, το λάχανο και το ξύδι. Γύρω από αυτή τη φωτιά αρχίζει ο χορός, τα «άσεμνα» τραγούδια και τα πειράγματα προς κάθε κατεύθυνση.

Ξανθιώτικο καρναβάλι 

Το Ξανθιώτικο Καρναβάλι είναι ο θεσμός με τη μεγαλύτερη διάρκεια ζωής στην πόλη της Ξάνθης. Ξεκίνησε το 1966 και συνεχίζει μέχρι σήμερα. Η Ξάνθη διοργανώνει το μεγαλύτερο καρναβάλι της Βόρειας Ελλάδας και το δεύτερο μεγαλύτερο σε όλη την Ελλάδα, μετά το καρναβάλι της Πάτρας. Αποτελεί ένα από τα πλέον φημισμένα στην Ελλάδα και στα Βαλκάνια. Κάθε χρόνο στην περίοδο του τριωδίου διοργανώνονται δεκάδες εκδηλώσεις για μικρούς και μεγάλους. Το Ξανθιώτικο Καρναβάλι έχει να επιδείξει μια σειρά εκδηλώσεων γύρω από τη μουσική, το χορό και το θέατρο, εκθέσεις με εικαστικό ή άλλο περιεχόμενο, διαλέξεις, παρουσιάσεις βιβλίων και προβολές ταινιών καθώς και πολλές επιλογές για ψυχαγωγία, ξεφάντωμα και γλέντι.

Έθιμο των Φανών, Κοζάνη

Στην Κοζάνη θα αναβιώσει το έθιμο του Φανού, με φωτιές και υπαίθρια γλέντια να στήνονται σε κάθε γειτονιά.  Οι φανοί, οι μασκαράδες που περιφέρονται σε όλη την Κοζάνη, οι λαϊκοί οργανοπαίχτες και οι μπάντες είναι τα κύρια χαρακτηριστικά του τοπικού καρναβαλιού.  Σε κάθε γειτονιά ανάβουν οι φανοί, μεγάλες φωτιές γύρω από τις οποίες χορεύουν και τραγουδούν μικροί και μεγάλοι.

Μπουμπούνες, Καστοριά

Οι «Μπουμπούνες» είναι μεγάλες φωτιές που ανάβουν στις πλατείες της Καστοριάς. Πρόκειται για προχριστιανικό έθιμο, που επέζησε έως τις μέρες μας. Την Κυριακή της μεγάλης Αποκριάς, μικροί και μεγάλοι συγκεντρώνονται στη γειτονιά τους και ανάβουν τη φωτιά, ενώ ορχήστρες με πνευστά και χάλκινα παίζουν τοπικούς σκοπούς. Τα κεράσματα που έχουν ετοιμάσει οι άνθρωποι της γειτονιάς και το κόκκινο κρασί «δίνουν και παίρνουν», με το γλέντι να διαρκεί έως τα ξημερώματα. Οι μεγαλύτερες «μπουμπούνες» είναι της μεσαιωνικής πλατείας Ντουλτσό, της γειτονιάς του Απόζαρι, της πλατείας Ομονοίας και της γειτονιάς του παλαιού Νοσοκομείου.

Καρναβάλι Ξινού Νερού Φλώρινας 

Οι αποκριάτικες εκδηλώσεις στο Ξινό Νερό Φλώρινας διακρίνονται για την σάτιρα, τον αυτοσαρκασμό και την έντονη διακωμώδηση των πάντων. Οι οργανωτές των αποκριάτικων εκδηλώσεων είναι ο Πολιτιστικός Σύλλογος της περιοχής όπου οι άνθρωποί του δεν πτοήθηκαν στις απειλές του τότε Μητροπολίτη Φλώρινας Αυγουστίνου ο οποίος τους αφόρισε γιατί λάμβαναν μέρος στη διονυσιακή γιορτή. Οι εκδηλώσεις κατάφεραν να επιβιώσουν στο χρόνο και σήμερα το Αποκριάτικο Καρναβάλι του Ξινού Νερού είναι από τις πιο σημαντικές διονυσιακές γιορτές στη Φλώρινα, διαρκεί πέντε μέρες και περιλαμβάνει χορούς μεταμφιεσμένων, με αποκορύφωμα την παρέλαση αρμάτων και πεζοπόρων ομάδων την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς.