Κεντρική Έκθεση: Παντού αλλά Τώρα / Everywhere but Now
18 Σεπτεμβρίου 2013 – 31 Ιανουαρίου 2014

Περίπτερο 6 (εντός ΔΕΘ), Αλατζά Ιμαρέτ, Γενί Τζαμί, Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού, Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Κρατικό Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης (Μονή Λαζαριστών)

«Παντού αλλά Τώρα» (Everywhere but Now) είναι ο τίτλος που έδωσε η επικεφαλής επιμελήτρια Αdelina von Fürstenberg στη Ν Kεντρική Έκθεση της 4ης Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης. Για την κ. von Fürstenberg, η Μεσόγειος είναι κάτι παραπάνω από ένας γεωγραφικός όρος. «Υπήρξε και παραμένει ένα χωνευτήρι λαών, πολιτισμών και ιδιοσυγκρασιών, μια πόρτα μεταξύ τριών ηπείρων, της Αφρικής, της Ασίας και της Ευρώπης», παρατηρεί η ίδια. Από την άποψη αυτή, η έκθεση επιχειρεί να υιοθετήσει το πρότυπο της Μεσογείου, να αποτελέσει κι αυτή με τη σειρά της τόπο ανταλλαγής και συνάντησης ανθρώπων και πολιτισμών.

«Η έκθεση ‘Παντού αλλά Τώρα’ εντάσσεται σε μια μακρά παράδοση της Μεσογείου, που πρεσβεύει το όραμα της άρσης, μέσω της τέχνης, κάθε διάκρισης και διαχωρισμού των ανθρώπων, με απώτερο σκοπό τη διεύρυνση των ατομικών και συλλογικών ελευθεριών. Θέλει να στρέψει την ανθρωπότητα προς την επιδίωξη υψηλοφρόνων στόχων, που θα κάνουν καλύτερο τον ταλαιπωρημένο κόσμο μας», σημειώνει, μεταξύ άλλων, η Αdelina von Fürstenberg, στο κείμενό της στον κατάλογο της 4ης Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης.

Πάνω από 50 καλλιτέχνες από 25 χώρες, από τη Βραζιλία, την Κούβα, την Ινδία, το Ιράν αλλά και από πολλές χώρες της Μεσογείου –ανάμεσά τους η Marina Abramovic, ο κινηματογραφιστής Jafar Panahi, ο John Armleder και η Ghada Amer, καθώς και 14 καλλιτέχνες από την Ελλάδα– παρουσιάζουν πρωτότυπα έργα: ζωγραφική, γλυπτά, φωτογραφίες, βίντεο εγκαταστάσεις, φιλμ και περφόρμανς. Εκτός από τις αισθητικές αναζητήσεις των δημιουργών τους, τα έργα που παρουσιάζονται συχνά κρύβουν πολιτικά μηνύματα, καυστικά σχόλια για τη σύγχρονη παγκόσμια οικονομία, αναφορές σε ιστορικά γεγονότα, θρησκευτικούς προβληματισμούς, οικολογικές ανησυχίες.

Έτσι, τα έργα των καλλιτεχνών της έκθεσης «Παντού αλλά τώρα» λειτουργούν ως ένα εργαλείο κατανόησης και διαλόγου με στόχο την υπέρβαση των προκαταλήψεων και των πολιτισμικών φραγμών ανάμεσα στους λαούς –ενίοτε και γειτονικούς.

Για πρώτη φορά, ένα μεγάλο μέρος της κεντρικής έκθεσης της Μπιενάλε Θεσσαλονίκης παρουσιάζεται στο Περίπτερο 6 της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, σε μία έκταση 2.500 τ.μ., στην καρδιά της πόλης. Η έκθεση επεκτείνεται στο Αλατζά Ιμαρέτ, το Γενί Τζαμί, αλλά και το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού, το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης και το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (Μονή Λαζαριστών). Όλοι οι χώροι λειτουργούν με ελεύθερη είσοδο για το κοινό.

Συμμετέχοντες καλλιτέχνες και κινηματογραφιστές: Marina Abramovic, Ghada Amer, John Armleder, Maja Bajević, Lenora de Barros, Jacques Berthet, Nigol Bezjian, Mohamed Bourouissa, Marie Bovo, David Casini, Sheba Chhachhi, Claire Fontaine, Jordi Colomer, Marta Dell’Angelo, Desertmed Collective, Inci Eviner, Ymane Fakhir, Parastou Forouhar, Khaled Jarrar, Hüseyin Karabey, Gülsün Karamustafa, Iseult Labote, Ange Leccia, Los Carpinteros, Marcello Maloberti, Mark Mangion, Liliana Moro, Adrian Paci, Rosana Palazyan, Jafar Panahi, Dan & Lia Perjovschi, Ivan Petrović, Khalil Rabah, Philip Rantzer, Zineb Sedira, Veronica Smirnoff, Priscilla Tea, Gal Weinstein, Peter Wüthrich, Raed Yassin.

Και από την Ελλάδα: Beforelight, Γιώργης Γερόλυμπος, Απόστολος Γεωργίου, Χάρις Επαμεινώνδα, Βασίλης Ζωγράφος. Ντιάννα Μαγκανιά, Μίλτος Μανέτας, Βασίλης Μπαλάσκας, Μαρία Παπαδημητρίου, Πάρις Πετρίδης, Πάνος Τσαγκάρης, Μαρία Τσάγκαρη

Μουσειογραφική επιμέλεια έκθεσης: Uliva Velo, Αρχιτέκτονας
Λίστα χωρών: Αίγυπτος, Αλβανία, Αλγερία, Βοσνία, Βραζιλία, Γαλλία, Γερμανία, Ελβετία, Ελλάδα, ΗΠΑ, Ισπανία, Ιράν, Ισραήλ, Ιταλία, Κούβα, Κύπρος, Λίβανος, Μάλτα, Μαρόκο, Παλαιστίνη, Ρουμανία. Ρωσία, Σερβία, Συρία, Τουρκία
Χώροι εκθέσεων: Αλατζά Ιμαρέτ, Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, Γενί Τζαμί, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού, Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (Μονή Λαζαριστών), Περίπτερο 6 (ΔΕΘ)

Βιογραφικό σημείωμα

Αdelina von Fürstenberg
Η διεθνούς φήμης επιμελήτρια Adelina Cüberyan von Fürstenberg, είναι Ελβετή υπήκοος, αρμενικής καταγωγής (γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη). Υπήρξε πρωτοπόρος στην προσπάθεια να διευρυνθεί το πεδίο της σύγχρονης τέχνης. Ήταν από τους πρώτους επιμελητές που έδειξαν ενδιαφέρον για μη Ευρωπαίους καλλιτέχνες, ανοίγοντας έτσι το δρόμο για μια πολυπολιτισμική προσέγγιση στην τέχνη στις αρχές του 1990. Ως επιμελήτρια υιοθέτησε μία πιο σφαιρική και ευέλικτη προσέγγιση για τις εκθέσεις σύγχρονης τέχνης. Στόχος της ήταν να δημιουργηθεί ένα νέο πλαίσιο για τις εικαστικές τέχνες, να έρθουν σε διάλογο με τις άλλες τέχνες, να συσχετισθούν με πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα, να ενταχθούν δυναμικά στην καθημερινή ζωή.
Η Adelina von Fürstenberg, κατά τη διάρκεια των σπουδών της (πολιτικές επιστήμες) στο Πανεπιστήμιο της Γενεύης, ίδρυσε το Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Γενεύης, όπου παρουσίασε πολυάριθμες ατομικές εκθέσεις καλλιτεχνών της Pop Art, του Fluxus, της εννοιολογικής και μινιμαλιστικής τέχνης. Την ίδια περίοδο διοργάνωσε performances με τους John Cage, Laurie Anderson, Philip Glass, Joan Jonas. Αργότερα και μέχρι το 1994, διηύθυνε το Le Magasin, Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης της Γκρενόμπλ, όπου επιμελήθηκε μεγάλες ατομικές εκθέσεις σπουδαίων καλλιτεχνών, όπως των Vito Acconci, Alighiero Boetti, Gino De Dominicis, αλλά και συμπόσια και διαλέξεις για την αρχιτεκτονική, την επιστήμη και τη φιλοσοφία. Επιπλέον, διετέλεσε επί πέντε έτη διευθύντρια της Ecole du Magasin (Σχολή Επιμελητών). Το 1993 η Διεθνής Επιτροπή της 45ης Μπιενάλε της Βενετίας της απένειμε βραβείο για τη διεύθυνση του Le Magasin και τη δουλειά της στη Σχολή Επιμελητών.
Το 1995, με αφορμή την 50ή επέτειο του ΟΗΕ, επιμελήθηκε τη διεθνή έκθεση Διάλογοι Ειρήνης (Dialogues of Peace), στην έδρα του ΟΗΕ στη Γενεύη. Το 1996 ίδρυσε τη μη κυβερνητική οργάνωση (ΜΚΟ) ART for Τhe World, συνεργαζόμενο φορέα του Τμήματος Δημόσιας Πληροφόρησης του ΟΗΕ, για τη διάδοση των αρχών της Οικουμενικής Διακήρυξης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα μέσω της σύγχρονης τέχνης και του κινηματογράφου. Συνεργάζεται σε ετήσια βάση με την Περιφερειακή Διεύθυνση του SESC Σάο Πάολο, Βραζιλία, στην επιμέλεια εκθέσεων όπως: Voom Portraits του Robert Wilson (2008), Urban Manners (2010) για τη σύγχρονη ινδική τέχνη και The Mediterranean Approach (2012). Το τελευταίο της project είναι το FOOD (2012, Musée Ariana, Γενεύη), μια μεγάλη έκθεση με 31 καλλιτέχνες που διερευνά το θέμα της διατροφής. Η έκθεση διοργανώθηκε σε συνεργασία με τα Spazio Oberdan Milan, SESC Σάο Πάολο και MuCEM (Μουσείο των Πολιτισμών της Ευρώπης και της Μεσογείου), Μασσαλία.

Επίσης, η Adelina von Fürstenberg είναι παραγωγός ταινιών. Μεταξύ 2008 και 2011 παρήγαγε για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, και για το Συμβούλιο της Ευρώπης 29 ταινίες μικρού μήκους ανεξάρτητων δημιουργών από όλο τον κόσμο, που εμπνεύστηκαν από τα άρθρα της Οικουμενικής Διακήρυξης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.